Agadir, Marokko. Het is iets na half acht ’s
avonds. Overal in de stad loeien sirenes en roepen de minaretten op tot gebed. Het
is het signaal dat de nacht is gevallen en dat er weer gegeten mag worden. De
straten zijn leeg. Iedereen is thuis voor de lftar, het breken van de vasten. Een glas melk met wat dadels is
vaak het eerste wat wordt gegeten. Het schijnt een erg voedzame combinatie te zijn
en bovendien zijn dadels een heilig fruit.
 |
| De lftar, het breken van de vasten |
Sinds 20 juli is voor moslims de vastenmaand
Ramadan bezig. Tijdens die maand mag er in principe niet gegeten en gedronken worden
van zonsopgang tot zonsondergang. Ook roken en vrijen is uit den boze terwijl het
licht is.
Net niet de gehele Marokkaanse bevolking is
moslim en in het land is de Ramadan een collectief gebeuren. Alle Marokkanen
die ik ken vasten mee, of er komt alleszins niemand openlijk voor uit dat hij
het niet doet. Toch bestaan er algemeen aanvaarde uitzonderingen: van zwangere
vrouwen, zieken en reizigers wordt niet verwacht dat ze vasten.
Nachtleven
Overdag zijn de cafés leeg in Agadir. Hier en
daar maakt een uitbater van de gelegenheid gebruik voor een grondige
schoonmaak. Enkel in de toeristische buurten zie je mensen op terrasjes eten en
drinken, maar het zijn steevast buitenlanders.
 |
| Lege straten als het nacht wordt |
De dagindeling ziet er grondig anders uit
tijdens de vastenmaand. Omdat er niet gegeten wordt nemen mensen geen
middagpauze en in plaats daarvan stoppen ze vroeger met werken. Na het werk
doen ze inkopen en beginnen ze aan het voorbereiden van het avondeten. De
meeste winkels zijn ’s ochtends gesloten, maar tegen een uur of drie ’s middags
zijn ze allemaal open.
Na het vallen van de nacht en nadat iedereen
wat gegeten heeft komt de stad weer tot leven. Terrasjes lopen vol en op straat
is het een drukte van jewelste tot een gat in de nacht. Om twee uur ’s nachts
zijn een aantal winkels nog steeds open.
Rond vier uur kondigen de minaretten aan dat de
nacht voorbij is. Sommige mensen staan even daarvoor op om nog wat te eten en
te drinken en doen daarna hun gebed.
Wintertijd
De Ramadan is een maand van de islamitische
kalander, die kortere jaren kent dan de gregoriaanse kalender die in het westen
wordt gebruikt (en die in Marokko overigens ook wijdverspreid is). Het gevolg
daarvan is dat de vastenmaand elke jaar ongeveer tien dagen vroeger valt.
Dat betekent dat de Ramadan met periodes in de
zomer valt, zoals dit jaar het geval is. De zomer maakt het vasten lastiger.
Niet alleen is het warmer, ook duren de dagen langer. Om de pijn te verzachten
heeft de Marokkaanse overheid de wintertijd ingesteld bij het begin van de Ramadan,
waardoor het vallen van de avond een uur vervroegd wordt.
Geloof
Maar de Ramadan gaat over meer dan enkel
vasten. Door zich te onthouden van alledaagse bezigheden is er meer ruimte
om zich te wijden aan het spirituele en aan God. Veel mensen besteden extra
tijd aan gebed of aan het lezen van de Koran. Iemand vertelde mij dat alles wat
met doet tijdens de vastenmaand wordt verveelvoudigd in de ogen van God.
Met familie en vrienden worden de banden intens
aangehaald. ’s Avonds breken mensen vaak in gezelschap de
vasten. Ook is er meer aandacht voor zij die het moeilijk hebben in de
samenleving. Sowieso wordt er al makkelijk een aalmoes uitgedeeld aan
bedelaars, en tijdens de vastenmaand zijn mensen nog guller.
Overvloed
Ondanks het vasten is de Ramadan geen periode
van ontbering. Eenmaal het donker is wordt er vaak royaal gegeten en winkels en
kraampjes op straat bieden vanaf de namiddag allerlei lekkernijen aan in grote
hoeveelheden.
De vastenmaand is traditioneel de periode dat er
het meeste geconsumeerd wordt. De vraag naar producten als tomaten, dadels,
melk, boter, vlees en eieren kent jaarlijks in die periode een sterke stijging.
Volgens een onderzoek van het Marokkaanse planbureau uit 2007 neemt de
consumptie van voedingswaren tijdens de Ramadan met 13 procent toe op het
platteland en met 19 procent in de steden. De verhoogde uitgaven die daar
tegenover staan worden gecompenseerd door besparingen op niet-voedingswaren, of
in het geval van lagere sociale klassen door leningen aan te gaan of door solidariteit van
familieleden en anderen.
Wel vaker weerklinkt de kritiek dat met al die
weelde aan het idee van een sobere vastenmaand voorbij wordt gegaan.
De Marokkaanse overheid doet er ondertussen alles aan om
aan de toegenomen vraag tegemoet te komen – door het aanleggen
van reserves of via invoer – en te vermijden dat de prijzen de hoogte
inschieten.
De Ramadan duurt nog tot 18 augustus. Het einde
wordt gevierd met het Aïd el-Fitr, ook wel bekend als het Suikerfeest.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten