Naar Tizoughrane (en terug)

Drie uur onderweg. Naar Tizoughrane. In de bergen, waar sommige mannen gekleed gaan alsof ze de ijzige vrieskou tegemoet gaan en waar het inderdaad iets frisser is. Hassan zit aan het stuur van de BTC-mobiel, en ik zit naast hem. Een 4x4 die opgewassen is tegen het slechtste wat de aarde auto’s te bieden heeft. Maar in Marokko zijn de wegen goed geplaveid. Geen gedaver hier. De mooie landschappen zoeven zonder schokken voorbij. Soms zijn ze opvallend groen door de vele arganbomen, hier en daar is er een oase, en in de bergen lijkt het even alsof we op de maan beland zijn.

 
Mooie landschappen worden bij voorkeur geserveerd met een boeiend gesprek of met stille bewondering. Zo ook vandaag. En op het menu van boeiende onderwerpen stonden politiek en godsdienst. Dat zijn zaken die je hier beter met een zekere voorzichtigheid benadert, maar om dezelfde redenen behoren ze ook tot de boeiendste gespreksonderwerpen.

Al snel waren bij de islam beland, en Hassan uitte zijn afkeur tegen mensen die allerlei voorschriften willen opleggen aan anderen. Dat je een baard zou moeten dragen om een goed moslim te zijn bijvoorbeeld. Volgens Hassan zijn er maar een beperkt aantal zaken waar je aan moet voldoen om moslim te zijn. Zo moet je in één god geloven, Allah namelijk, die er gewoon is. Elke keer als ik over godsdienst praat wordt dat benadrukt. Met enige spot wordt er dan altijd verteld dat er ook godsdiensten zijn die geen god vereren maar wel een koe (een koe begod!). Maar ik wijk af. De andere basisprincipes van de islam, zo vertelde Hassan, zijn de ramadan, het gebed, de armenbelasting en de bedevaart naar Mekka. Alles in de mate van het mogelijke natuurlijk. Als je ziek bent hoef je niet te vasten, en als je geen geld hebt moet je ook geen armenbelasting betalen.

Hassan had het erover dat er tegenwoordig meer en meer mensen die basisregels niet meer volgen. Mensen die niet meedoen met de vasten bijvoorbeeld. Hassan was het niet met hen eens, maar hij vond dat je niets mocht opleggen. Dat heb ik hier al vaker gehoord: iedereen moet maar doen wat hij zelf goed vindt.

Het doel van onze komst naar Tizoughrane was de voorzitters van de lokale waterorganisaties te informeren over de op til zijnde werken. Het dorp wordt door de ONEP aangesloten op het waternetwerk en de voorzitters worden ingelicht over wat dat allemaal gaat betekenen. Vergaderingen als deze worden doorgaans in het Berbers of Arabisch gehouden. Daar versta ik natuurlijk niets van, maar het is interessant om tijdens de vergaderingen te letten op gezichtsuitdrukkingen en gebaren. In combinatie met de paar Franse woorden die vallen probeer ik een verhaal te breien. Achteraf kan ik dan bij mijn collega's nagaan of mijn idee strookt met de werkelijkheid.

  
Na een dergelijke vergadering volgt steevast een tajine. Het principe is dat iedereen rond de tajine zit en met stukjes brood eten uit de pot vist. Ik ben er al vrij aardig in geworden, al moet ik nog wat oefenen in het op een propere manier vlees van een homp scheuren.

De terugweg werd een tijd van stille bewondering, soms afgewisseld met wat indutten, terwijl we de koelte van de bergen weer inruilden voor de warme vlaktes. Uitstapjes als deze zijn goud waard.